Yashoda IVF & Fertility Centre

जर ही लक्षणे दिसत आहेत तर समजून जा तुम्ही गर्भवती आहात (pregnancy symptoms in marathi)

गर्भधारणा: बाळाचा सुंदर प्रवास

गर्भधारणा म्हणजे बाळ आईच्या पोटात वाढणं. गर्भधारणा साधारणतः 40 आठवडे म्हणजे 9 महिने आणि काही आठवडे असते. गर्भधारणा करणे म्हणजे एका स्त्री च्या गर्भाशायामधे नवीन बाळ किंव्हा जीव विकसित होणे. आणि गर्भधारणेची लक्षणे मासिक पाळी चुकणे, मॉर्निंग सिकनेस, डोकेदुखी आणि चक्कर येणे, योनीतून स्त्राव, स्तनातील बदल, निद्रानाश आणि हिप दुखणे आहेत.बाळ कसं तयार होतं, त्याची काळजी कशी घ्यायची, आणि काय लक्षणं दिसतात हे जाणून घेऊया.

बाळ कसं तयार होतं?

बाळ तयार होण्यासाठी अंडी आणि शुक्राणू लागतात. आईच्या पोटात अंडाशय नावाची एक जागा असते, जिथं अंडी तयार होतात. अंडं आईच्या अंडाशयातून बाहेर येतं आणि त्याला जर शुक्राणू मिळाला तर ते फलित होतं. फलित अंडं आईच्या गर्भाशयात जातं आणि तिथं ते रोपण होतं, म्हणजे ते गर्भाशयाच्या भिंतीला चिकटतं. यामुळे झायगोट (zygote) तयार होतं, जो नंतर विभाजित होऊन भ्रूण (embryo) बनतो.

गर्भधारणेचे टप्पे Stages of pregnancy

गर्भधारणा तीन तिमाहींमध्ये विभागली जाते. प्रत्येक तिमाही वेगवेगळ्या विकासाच्या टप्प्यांचं दर्शन घडवते.

पहिला तिमाही (पहिले 12 आठवडे)

या काळात बाळाचे सर्व अवयव तयार होतात. बाळाचा मेंदू, पाठीचा कणा, हृदय, हात, पाय, डोळे, कान अशा सर्व गोष्टींची सुरुवात होते. बाळ लहान असल्यामुळे आईला फारसं वजन जाणवत नाही, पण बाळ मोठं होतंय हे जाणवतं.

दुसरा तिमाही (13 ते 28 आठवडे)

या काळात बाळाचे अवयव आकाराने वाढू लागतात. बाळाचा चेहरा, हात, पाय स्पष्ट दिसू लागतात. तुम्ही अल्ट्रासाऊंडच्या मदतीने बाळाचं लिंग आणि इतर गोष्टी पाहू शकता, परंतु भारतात बाळाचं लिंग सांगणं बेकायदेशीर आहे. या काळात बाळाची हालचाल जाणवू लागते. बाळ पोटात लाथ मारतं, हात हलवतो, आणि फिरतं.

तिसरा तिमाही (29 ते 40 आठवडे)

या काळात बाळ झपाट्याने वाढतं आणि जन्मासाठी तयार होतं. बाळाची हाडं तयार होतात. 33 व्या आठवड्यानंतर बाळ डोकं खाली करून जन्मासाठी तयार होतं. या काळात आईला जास्त वजन जाणवतं आणि थकवा जाणवू शकतो.

गर्भधारणेची लक्षणं Symptoms of pregnancy

गर्भधारणेची चाचणी HCG हार्मोनच्या पातळीने केली जाते. ही चाचणी आईच्या यूरीनमध्ये केली जाते. काही प्रमुख लक्षणं अशी आहेत:

मासिक पाळी चुकली

मासिक पाळी चुकली म्हणजे तुम्ही गर्भवती असाल असा एक संकेत असतो. पण, मासिक पाळी चुकणे ही एकच लक्षणं नाही, त्यामुळे चाचणी करायला हवी.

डोकेदुखी आणि चक्कर येणे

गर्भधारणेच्या सुरुवातीला डोकेदुखी आणि चक्कर येणे सामान्य आहे. हे बदललेल्या हार्मोनच्या पातळीमुळे होतं

निद्रानाश

तणाव आणि शारीरिक अस्वस्थता यामुळे झोप येण्यात अडचण येते. आईला चांगली झोप मिळवण्यासाठी आरामदायक वातावरण तयार करायला हवं.

स्तनातील बदल

गर्भधारणेच्या सुरुवातीला स्तन कोमल, सुजलेले आणि संवेदनशील होतात. हे बाळाच्या आहारासाठी तयार होत आहेत.

मॉर्निंग सिकनेस

उलट्या येणे आणि मळमळ हे सामान्य आहे, विशेषतः पहिल्या चार महिन्यांत. हे सकाळी जास्त जाणवतं, म्हणून याला मॉर्निंग सिकनेस म्हणतात.

योनीतून स्त्राव

गर्भधारणेदरम्यान योनीतून स्त्राव वाढतो. हे सामान्य आहे आणि यामुळे आईच्या योनीची स्वच्छता राखली जाते.

थकवा

गर्भधारणेच्या सुरुवातीला थकवा जाणवतो. आईला जास्त विश्रांती घ्यायला हवी.

डाग पडणे किंवा हलका रक्तस्त्राव

रोपणामुळे हलका रक्तस्त्राव होऊ शकतो. हे सामान्य आहे, पण डॉक्टरांशी संपर्क साधायला हवा.

तोंडात चव बदलणे

तोंडात धातूची चव येणे सामान्य आहे. गर्भधारणेदरम्यान चवीतील बदल होऊ शकतात.

वासाची संवेदनशीलता

गर्भधारणेदरम्यान वासाची संवेदनशीलता वाढते. आईला वेगवेगळ्या वासांबद्दल जास्त संवेदनशीलता जाणवते.

वजन वाढणे

गर्भधारणेच्या पहिल्या काही महिन्यांत वजन वाढते. हे बाळाच्या वाढीसाठी आवश्यक आहे.

गर्भधारणेदरम्यान लक्षणं Symptoms during pregnancy

उच्च रक्तदाब

काही स्त्रियांना गर्भधारणेदरम्यान उच्च रक्तदाब होतो. यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा लागतो.

बद्धकोष्ठता

हार्मोनल बदलांमुळे बद्धकोष्ठता होऊ शकते. आईला जास्त पाणी प्यायला हवं.

पेटके

गर्भाशयातील स्नायू ताणल्यामुळे पेटके येऊ शकतात. हे सामान्य आहे.

पाठदुखी

वाढत्या वजनामुळे पाठदुखी होऊ शकते. आरामदायक आसनात बसायला हवं.

अशक्तपणा

अशक्तपणामुळे डोके हलकं होऊ शकतं. आहारात आयर्न जास्त असावं.

नैराश्य

गर्भधारणेदरम्यान काही महिलांना नैराश्य येऊ शकतं. तणाव आणि हार्मोनल बदल यामुळे हे होतं.

पुरळ

हार्मोनल बदलांमुळे त्वचा तेलकट होऊन पुरळ येऊ शकते. स्वच्छता राखायला हवी.

छातीत जळजळ

हार्मोनल बदलांमुळे छातीत जळजळ होऊ शकते. जेवणाच्या सवयींमध्ये बदल करायला हवा.

हिप दुखणे

गर्भधारणेदरम्यान हिप दुखणे सामान्य आहे. आसनात बदल करून आराम मिळू शकतो.

गर्भधारणेची अन्य लक्षणं Other symptoms of pregnancy

मूड बदलणे, भूक न लागणे, काही खाद्यपदार्थांची लालसा, अपचन, पाय, घोट्या, बोटे आणि चेहरा सूजणे ही लक्षणं देखील दिसू शकतात. अचानक सूज येणे तपासायला हवं. जसजसे बाळ वाढत जाते तस हळू हळू डायाफ्राम वर ढकलले जाते आणि छातीची पोकळी कमी होते आणि आईला थोडासा श्वास घेण्यास दम लागतो. झोप अस्वस्थ होते.

गर्भधारणेदरम्यान तणाव कसा हाताळावा? How to handle stress during pregnancy?

गर्भधारणा आनंदाचा काळ आहे, पण तणावही येऊ शकतो. शरीरातील बदल आणि नवीन जबाबदारी यामुळे तणाव येऊ शकतो. कुटुंब सुरू करणे, नवीन सदस्याचा परिचय घरामधे कारणे हा सर्वात आनंदाचा प्रसंग आहे. परंतु गर्भधारणेमुळे अवांछित तणाव, पॅनीक अटॅक, अस्वस्थता देखील येते. हे आव्हानात्मक बनते कारण त्याचा तुमच्यावर भावनिक, जैविक आणि आर्थिक प्रभाव पडू शकतो.

गर्भधारणेच्या तणाव कमी करण्यासाठी काही टिप्स Some tips to reduce pregnancy stress:

  • सकारात्मक विचार: तणाव कमी करण्यासाठी सकारात्मक विचार करायला हवे.
  • योगा आणि ध्यान: योगा आणि ध्यान तणाव कमी करायला मदत करतात.
  • कुटुंब आणि मित्रांची मदत: कुटुंब आणि मित्रांची मदत घ्यायला हवी.
  • डॉक्टरांचा सल्ला: तणाव जास्त वाटल्यास डॉक्टरांशी संपर्क साधायला हवा.
  • आवडते छंद: आवडते छंद करण्यात वेळ घालवावा.

गर्भधारणेदरम्यान आहार अत्यंत महत्त्वाचा आहे. आईने पोषक आहार घ्यायला हवा ज्यात सर्व आवश्यक पोषक तत्वं असतील.

आहारात समाविष्ट करावीत:
  • फळं आणि भाज्या: रोज ताज्या फळं आणि भाज्या खाव्यात.
  • दुग्धजन्य पदार्थ: दुध, चीज, दही यांचा समावेश करावा.
  • प्रथिने: डाळी, कडधान्यं, मासे, अंडी यांचा आहारात समावेश करावा.
  • कार्बोहायड्रेट्स: संपूर्ण धान्य, ब्रेड, तांदूळ यांचा समावेश करावा.
  • लोह: पालक, बीट, बदाम, काजू, शेंगदाणे यांचा समावेश करावा.
टाळावीत:
  • जंक फूड: तळलेले, मसालेदार, आणि जास्त मीठ असलेले पदार्थ टाळावेत.
  • मद्यपान आणि धूम्रपान: मद्यपान आणि धूम्रपान पूर्णपणे टाळावं.
  • कैफिन: जास्त चहा, कॉफी, चॉकलेट यांचं सेवन कमी करावं.

गर्भधारणेदरम्यान व्यायाम Exercise during pregnancy

गर्भधारणेदरम्यान हलका व्यायाम करायला हरकत नाही. यामुळे आईला तंदुरुस्त आणि ताजेतवाने वाटतं.

योग्य व्यायाम:
  • वॉकिंग: रोज चालायला हवं.
  • प्रेग्नन्सी योगा: गर्भधारणेसाठी विशेष योगा आसनं करावीत.
  • जलतरण: पोहणं हाडांना आणि स्नायूंना आराम देतं.
टाळावेत:
  • जास्त ताण देणारे व्यायाम: जास्त उडी मारणे, धावणे, वजन उचलणे असे व्यायाम टाळावेत.
  • जास्त तापमान: जास्त तापमानात व्यायाम टाळावा.

गर्भधारणेदरम्यान नियमित वैद्यकीय तपासण्या अत्यंत आवश्यक आहेत. यामुळे बाळाच्या आणि आईच्या आरोग्याची काळजी घेता येते.

महत्वाच्या तपासण्या:
  • अल्ट्रासाऊंड: बाळाची वाढ आणि स्थिती पाहण्यासाठी अल्ट्रासाऊंड (Sonography) केली जाते.
  • रक्त चाचणी: रक्तातील हिमोग्लोबिन, शर्करा यांची पातळी तपासली जाते.
  • मूत्र चाचणी: मूत्रातील प्रोटीन, शर्करा यांची पातळी तपासली जाते.
  • ग्लूकोज चाचणी: गर्भधारणेदरम्यान मधुमेहाची चाचणी केली जाते.
  • बीपी चाचणी: उच्च रक्तदाबाची चाचणी केली जाते.

गर्भधारणेदरम्यान भावनिक आरोग्य Emotional health during pregnancy

गर्भधारणेदरम्यान भावनिक आरोग्य देखील महत्त्वाचं आहे. आईने स्वतःला आनंदी आणि तणावरहित ठेवायला हवं.

भावनिक आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी:
  • सकारात्मक विचार: सकारात्मक विचार करायला हवे.
  • आवडत्या गोष्टी करणे: आवडत्या गोष्टी करण्यात वेळ घालवावा.
  • कुटुंब आणि मित्रांची साथ: कुटुंब आणि मित्रांच्या साथीत वेळ घालवावा.
  • स्वतःची काळजी: स्वतःची काळजी घेणे, वेळेवर जेवण, पुरेशी झोप, आणि आराम करावा.

गर्भधारणेचा आनंद

गर्भधारणा म्हणजे बाळ तयार होण्याचा सुंदर प्रवास आहे. या प्रवासात शरीरात बरेच बदल होतात, पण शेवटी एक नवं आयुष्य जन्माला येतं. ह्या काळात स्वतःची आणि बाळाची चांगली काळजी घ्यायला हवी. बाळाच्या आगमनासाठी तयारी करायला हवी. आपल्या कुटुंबातील सर्वांनी एकत्र येऊन या काळाचा आनंद घ्यायला हवा. गर्भधारणेच्या प्रत्येक टप्प्याचा आनंद घ्या, कारण हा जीवनातील एक खास काळ आहे.

Share on social media :

Facebook
LinkedIn
WhatsApp

Contact Us Today

Book Your Free Consultation Now

Are you Married and facing Infertility Problems?

Book your appointment today!

Easy EMI Plans starting from INR 3499*

No need to worry,
your data is 100% Safe with us!

Are you Married and facing Infertility Problems?

Book your appointment today!

Easy EMI Plans starting from INR 3499*

No need to worry,
your data is 100% Safe with us!